چەمكی قوربانی و شۆڕش
       
چەمكی قوربانی و شۆڕش
كاروخ عوسمان

لە شۆڕشدا چەمكی قوربانیدان دیسپلینە، گشت ئەوانەی شۆڕش دەكەن لەپێناو وەدیهێنانی مەبەستێكی دیار ئامادەی بەختكارین، هەندێكیان بە فعلی بەخت دەبن چ بەگیان چ بە بەشێك لەجەستەیان، ئەوانەی دەمێننەوە بەشێكیان دەبن بەیادەوەری و بەشێكیشیان دەبن بەسوڵتەدار.

لەو بەشەی كە دەبن بە یادەوەری بەشێكیان سودمەندی دەرئەنجامی شۆڕشن و بەشێكیشیان فەرامۆش دەكرێن.
لەو بەشەی كە دەبنە سوڵتەدار هەندێكیان دەبن بەسوڵتانی سوڵتە ڕەهاو هەندێكیشیان دەبن بە داردەست و جێبەجێكاری فەرمانەكانی سوڵتە ڕەهاكان.

سەرەتای هەرشۆڕشێك لەیەك چوون هەیە لەهەموو جیهان، لەنیوەی ئامانجەكان وەكو یەكن، بەڵام دوای كۆتایی هاتنی زەمەنی شۆڕش جودایی نێوان شۆڕشەكان دروست دەبن.

شۆڕشی گیراوانی باستێلی فەڕەنسیەكان و شۆڕشی بەلشەفیەكانی سۆڤیەت و شۆڕشی شیوعیەكانی كوباو شۆڕشی ئیشتراكیەكانی عێڕاق و سوریاو میسر و ......تاد نمونەی دەرئەنجامی خراپی شۆڕشگێڕی بوون، بەرهەمهێنەری دیكتاتۆری بوون.

شۆڕشگێڕانی ئەو شۆڕشانە بەش بەش بوون وەكو ئەوەی لەسەرەوە باسم كرد، بەڵام بەزۆری لایەنی خراپ دیدەگای شۆڕشەكان باڵاداست بوونە.

لەشۆڕشی فەڕەنسیدا هەردوو بیرمەندو شۆڕشڤان (ماكسمێلان ڕۆبسپێری و جۆرج دانتۆن) بوون بە دوو دیدەگای جودا لەدوای كۆتاهاتنی شۆڕش، دانتۆن پاشگەزی كارە دژ بەمرۆییەكان و ڕۆبسپێر بەردەوام و فرەكردنی ستەمگەری، ڕۆبسپێر ترسنۆك و ڕوو لە ڕابردوو دێتە هەژمار بەو پێوەرەی نەیارانی دەستەڵاتی ڕەهای ستەمكاری ڕیشەكێش دەكردن، دێوەزمەكەی گیوتنی كردبووە یاسای سەقامگیری وڵات بۆ مەبەستی مانی خۆی وسوڵتە ستەمگەرەكەی.

كەچی لە هێزی توڕەی گەلی برسی ئازادی و نان دەربازی نەبوو و گەیشت بەچارەنووسی لویسی شۆڕش لێكراو، بەهەمان گیوتنی سزادەری بەناو دژە‌ شۆڕشیەكان ملی پەڕێندرا.
لەشۆڕشی كوردانی باشوری كوردستانیش هەمان شت دەبینرێت، لە زەمەنی شۆڕشگێڕیدا پێكەوەبوون تاڕاددەی یەك بەرەی بەرەنگاری هەبوو، ئامانجەكان یەكانگیرو خیتابەكان پشكدار، كەچی دوای كۆتاهاتنی شۆڕش دەستكەوتەكان زەوت كران، داستانەكان مارە بڕان، سوڵتە داگیر كرا، دەرئەنجام تەوێڵی گرژ كرد بەڕووی ئامانجدا.

هەموو شتێ كەوتە دەستی دوو ڕۆبسپێری ترسنۆكی عەقڵ گیوتنی، مانایەك بۆ شۆڕش نەهێڵرایەوە، دەروون دانتۆنیەكان تۆمەتبار بەتیرۆر كران، پاكتاوی بیرو ڕوئیا، دونیابینی مۆدێرن، دیدەگای یاسایی و دیموكڕاسی خوازی، دەستبەجێ سەری هەڵداو كەوتە بواری جێبەجێكاری.
باڵای كورتی عەقڵ و مەنتق دەستی زاڵی زاڵمی سەپاند بەسەر دیدەگا پێشكەوتنخوازو یاسا دۆستی.

ئەو بەش بەشانەی لەسەرەوە باسم كردن ڕێك وڕەوان لە دوای شۆڕشی بەهاری ١٩٩١ ڕوویاندا، جیاكاری هاتە ئارا، جیاكاریەكی بێ ویژدانانە، وەكو دروشمەكەی پاشا لویسی پێش شۆڕشی فەڕەنسی; من شۆڕشم شۆڕشیش منه، من ڕاپەڕینم ڕاپەڕینیش شایەدی قارەمانێتی منە‌، من بەدیهێنەری دەستكەوتم دەسكەوتیش موڵكی منە، من بەخشەری ئازادیم ئازادیش لەژێر فەرمانی منە، من سەروەتم سەروەتیش هەمووی هی منە، ژیانم ژیاندەوەو بردنی ژیانیش بەدەست منە، هەركەسێ نەیاری سوڵتەم بێت مل پەڕاندنی حەقی منە، چونكە شۆڕش من بووم منیش شۆڕشم گێڕا، هەر شۆڕشیش منی گەیاندە مەقامی باڵاترین دەست و هەر بازووی منیشە حوكمی بێ كۆتای دوای شۆڕش دەكات.

ئەمانە دروشمی بەكردەوەی سوڵتەدارەكانی دوای شۆڕشگێڕین، ستەمگەری ژێر سێبەری ئەم دروشمانە كەمتر نیە لە ستەمی شۆڕش لێكراو.
گوزەرگەی ڕەها فەرمانەكانی هەرێمی كوردستان هاوشێوەی حوكم كارانی دوای شۆڕشی بەعسی و بەلشەوی و ئاخونە مەندیلی و كەمالیزمەكانن.
بۆ پتەوكردنی پایەكانی ڕاگڕتنی سوڵتەی خۆیان هەموو كردارێكی ناڕەوا دەخەنە چوارچێوەی یاسا.
بەناوی بەرەنگاربوونەوەی دوژمنانی ئامانج و دەستكەوتەكانی شۆڕش دژی هەموو كردارێكی ڕەوای گەل دەوەستنەوە، جگە لەبەرژەوەندی خۆیان هەموو شتێ بە خیانەت دادەنێن و سزاكەش هەر لەژێر فەرمانی ڕاستەوخۆی خۆیاندایە.

ئەوەی سەرسامیە ئەوانیش لە چارەنووسی ستەمكاران بەئاگان كەچی بێ پسانەوەو سڵەمینەوە، ڕۆژ بەڕۆژ ناڕەوایەتی زیاتر بەئەنجام دەگەیەنن، سات دوای سات تەماحی مانەوەیان لە سوڵتەی ناڕەوا زێدەتر دەبێت.

هەرچەندە خەبەرداری ڕۆچوونی سەری خۆیانن بەزەمینی ژێر پێی (توڕە) كەچی كەچ نابن لەئاستی داوای ڕەوای ستەم دیدان، هەر خەریكی كەچكردنی ملی میللەتن لەئاستی سەری چارەنووس نادیاری خۆیان.
كاتێ هەناوی پڕزاخاوكراوی گەل گڕ دەگرێت هیچ پاوانێك دەرباز نابێت لە شاڵاوی پڕ تینی، كەمن ئەوانەی فەرمانداری ڕەهای ستەمكاری وڵاتێك بوونەو دواتر مردنێكی ئارام مردوون، چونكە لەیاساكانی شۆڕشی گەلانی ستەم لێكراوی ژێر هەژموونی شۆڕشگێڕی درۆزن و هەڵگەڕاوە لە مەبدەئی شۆڕش لێخۆشبوون كارێكی ئەستەمە.
بۆیە ئەو بەشە شۆڕشگێڕە سەپاوەی حوكمی دوای شۆڕشەكان هەمیشە كەوتوونەتەوە بەر شاڵاوی شۆڕش لێكردن.
سەری ئارەزووخوازی سوڵتەی ناڕەوایان بە دەزگایەك هاوشێوەی دەزگای گیوتن لە رووح جوایێز كراوەتەوە، نە سەروەت و نە سوڵتەش فریایان نەكەوتوون.

ئەگەر حاكمە ناڕەوا حوكمەكانی هەرێمی باشوری كوردستانیش لەسەر ئەم سیاسەتە چەوت و بێ فەڕە بەردەوامبن سەرەنجام سەری ئەوانیش سزاكەی بەكەمتر دەرناچێ لە ڕۆبسپێرە زگ زل و لاوازو درێژو كوتەباڵاكانی تری دونیا، ئەمە دەستووری ژیانە، تا حوكمگێڕ ژینی گەل سەخترو ئازادی توندتر زیندانی بكات لەمەرگی خۆی نزیكتر دەبێتەوە.

بەشێك لەشۆڕشگێڕانی كوردانی باشوری كوردستان تا ئێستاش لە خەباتی نەپساوەدان، بەڵام چەرخی گۆڕاوی زەمەن ئامانجی شۆڕشەكەیانی گۆڕیوە، هاوخەباتی پێشوترو حوكمگێڕی ناڕەوای ئێستا بووەتە ئامانجی وەلانان، چونكە چیتر لاری و خێچی باڵای كەم وكورتی ئەم شێوگە لە حوكم كردنە پەردەپۆشراو ناكرێ، پشتی مەزڵومانیش قابیلی ڕاست بوونەوەو‌، هاتنی ڕۆژگاری چەمانەوەی پشت و بەچۆكداهێنانی حاكمە داسەپاوەكانیش حەتمیەو یاسایەكی نەگۆڕە.


ئه‌م بابه‌ته 530 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌
AM:11:35:23/03/2016
Copyright 2014. xelk.org. All Rights Reserved.
Created by:kurdsky.com