ئەمڕۆ لە ڕۆژمێری ئەڵمانیا و موزیكدا

ئەمڕۆ لە ڕۆژمێری ئەڵمانیا و موزیكدا


٣٣١ ساڵ لەمەوبەر  (یۆهان سباستیان باخ) گەورە موزیكدانەری ئەڵمانی و جیهانی لە دایكبووە.

ئێتنۆمیوزیكۆلۆجیست: توانا حەمە 

ئەمڕۆ لە ڕۆژمێری موزیكدا؛ ساڵیادی لە دایك بوونی موزیكزانی گەورەی ئەڵمانی (یۆهان سباستیان باخ)ە. ئەو لە ڕێكەوتی ٢١ ی ئاداری ١٦٨٥ لە شاری لایبزگی ئەڵمانیا لە دایك بووە. كە لە مێژووی ٣٠٠  ساڵی رابردوودا یەكێكە لە دیاترین موزكدانەرانی موزیكی سەردەمی باڕوك و بە درێژای سەردەمە مێژووییەكانی موزیكی ڕۆژئاوا،كاریگەری لە سەر سەرجەم ڕەوتە كۆن و نوێكانی موزیك هەبووە. 

باخ لە ژیانی تایبەتیدا خاوەنی ٢٠ منداڵ بوو؛ بەڵام تەنها سێ لە منداڵاكانی دوای نەمانی درێژەیان بە بوارەكەی باوكیانداوە و ناویان لە پەراوە مێژوویەكانی موزیكدا بە پرشنگداری تۆماركراوە. بەڵام هێشتا لە ئاست تواناكانی (باخ)ی باوكیاندا هێندە كاریگەریان لە سەر موزیك بە جێنەهێشتووە. 

ئەو گەرچی هەموو ژیانی لە باكوری ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانیا بە سەربردووە؛ كەچی بە هەڵ و توانا و كۆششە تایبەتەكانی خۆی توانیویەتی زۆر بە ئاگایانە لە سەرجەم جۆر و ستایلە موزیكییەكانی سەردەمی خۆی ئاگاداربێت و موزیك لە سەر زۆرینەی جۆر و فۆڕمە موزیكییەكانی سەردەمی خۆی بخوڵقێنێت. 

ئاشكرایە باخ بە دانەرێكی ( سەردەمی باروك) هەژماردەكرێت و لە سەردەمانێكی دوور و ئایینیدا ژیانی بردۆتە سەر؛ كەچی سەڕەڕای ئەوەش،  شاكارەكانی بونەتە هەوێن و ماتریاڵ و كەرەستەی گرنگی موزیكدانان و لە زۆرینەی ستایلە موزیكییەكاندا سوودیان لێوەرگیراوە. 

لە گرنگترین ئەو شاكارانەی كە بۆتە ناسنامەی  كارە موزیكیەكانی تیۆرییەكانی ( باخ)، ئەو چل و هەشت پارچە موزیكەیە، كە  لە فۆرمی پریلیود و فوگەدا لە ژێر ناونیشانی 
(The Well-tempered Clavier )

دایناوە. لەم زنجیرە كارەیدا، سودی لە شیوازی كۆنتراپۆینت وەرگرتووە و لە نیویاندا هەموو تواناكانی هارمۆنیدان و میلۆدی سازی و بە كارهێنانی پەیژەی موزیكی تێدا جێگیركردووە. 

باخ لە ٢٧ ساڵی كۆتای تەمەنیدا دەبێتە بەڕێوبەر و مامۆستای قوتابخانە و كڵێسای (تۆماس قەدیس) لە شاری لایبزگ، كە تا ئێستاش بە دیارترین و پایە یڵندترین شوێنی موزیكی لە جیهانی موزیكدا دادەنرێت.  

یەكێكی تر لە كارەگرنگەكانی شاكاری (غەمنامەی مەسیح، بە ڕیوایەتی مەتتا)یە، كە هەموو ساڵێك لە ئەڵمانیا و زۆر شوێنی دیكەی جیهاندا بۆتە نەریت و دووبارە نمایشدەكرێتەوە. بێشك باخ سەرمەشق و ئاڤانتگاردی سەردەمی خۆی بووە و جگە لەوە بۆتە گرنگترین پایەی موزیكی دوای سەردەمی خۆی و بە درێژای نزیكەی سێ سەدە،  دیارترین وەجاخی نێو موزیكی كلاسیكی ڕۆژئاوایە. 

ئەو لە تەمەنی ٦٥ ساڵیدا و لە ٢٨ ی جوڵای ١٧٥٠ لە لایبزگ كۆچی دوای كردووە. دوای خۆی سەدان پارچە موزیكی لە دنیای موزیكدا جێهێشتووە.

سەرچاوە:
بۆ نوسینی ئەم بابەتە سوود لە وتارێكی 
وێبسایتی
http://m.dw.com وەرگیراوە. 
و لەلایەن نووسەرەوە، پشتڕاستكردنەوەی زانیارییەكان، لە چەند پەرتوكێكی زانستی بە زمانی فارسی
بۆكراوە.


ئه‌م بابه‌ته 1931 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

PM:07:54:21/03/2016