ئەکتەرانێک بۆ تەنها جارێک

ئەکتەرانێک بۆ تەنها جارێک

خەڵک- خەسرەو مەحمود

كاتێك بەر لە چەند ساڵێك لە جۆنی دێبم پرسی، سەبارەت بە هۆكاری بەردەوامنەبوونی لە ئەزموونی دەرهێناندا، سەری داخست ‌و سەیری تەنیشتی ئەو مێزەی دەكرد كە لە یەكتری دابڕیبووین ‌و دواتر سەری بەرز كردەوە و وتی: ئەزموونی ئەو فیلمە سەبارەت بە من ئەوەندە گرنگ نەبووە كە حەزم دەكرد، بەدڵنیاییەوە پتر لە هەر شتێكی دی ئەزمونێكەو بە دواشیدا بڕیارم دا كە پێویستە لەسەرم واز لە ڕۆڵی خۆم بهێنم وەك ئەكتەری فیلمەكە كە ئەو ئازایە بوو، تێیدا جۆنی دێب لە پشت كامێراوە وەستا، وەك چۆن لە بەردەمیشیدا. فیلمێكی هاندەرانەی بۆ لایەنی ئال پاچینۆ بەرهەمهێنابوو بەناونیشانی "دونی براسكۆ"، و ئامادەی فیلمێكی گاڵتەجاڕانەشە بەناونیشانی "ترس‌و گاڵتەپێكردن لەلاس فیگاسدا" دەربارەی گێڕانەوەی كاراكتەرێكی هانتر س. تۆمسۆن، كاتێك ویستی ئەم فیلمە بهێنێتە دی كە بۆیەكەمجار رۆڵی هندییەكی تێدا بینی. بەپێچەوانەی نوێترین فیلمەوە "دا لون رانجر" (2013) ئەوە فیلمێكی جددیی بو دەربارەی قەیرانی هاوڵاتییەكی ئەمریكی (بەڕەگەز هیندیی) كە هاوڕابو لەسەر نواندنی رۆڵی كوژراوەكە لەفیلمێكی چكۆلەدا بۆئەوەی هاریكاریی خێزانە هەژارەكەی بكات. وەك "ژا لون رانجر" فیلمەكە لەنمایشەكانیدا كەوت لەڕوی رەخنەیی‌و بازرگانیشەوە دوای ئەوەی نمایشی یەكەمی جیهانی خۆی بینی لەفیستیڤاڵی "كان" لەو ساڵەدا. دیب دوای ئەوەو تا ئەمڕۆكە هیچ فیلمێكی دیكەی دەرنەهێنا.

ئامادەبوونێكی بەهێز
ئەزموونەكەی جۆنی دیب تاكانە نەبوو لە جۆرەكەی خۆیدا. ئەكتەرانێكی زۆر، بە زۆریی بۆ پاڵنەرو خولیاگەلێكی هونەریی، بۆ وەستان لە پشت كامێرا چوون، لە پاشاندا – پێچەوانەی ئەوەی لەگەڵ هەندێكی دیكەدا ڕوویداوە وەك كلینت ئیستودو مل گیبسون ‌و جودی فۆستر – بەردەوام نەبوون لەسەر ئەم ڕێبازەو بە تەواویی دەستبەرداری بوون دوای تاكە ئەزموونێك.

ئەمە ئەوە ناگەیەنێت فیلمەكان خراپ بووبێتن. لەڕاستیدا گرنگترینی نیشانەكانی هەندێك لە ئەكتەرەكان لەو فیلمانەدا هاتوون كە دەریانهێناون.

ئەمە ئاشكرایە لە ئەزمونی ئەكتەری كۆچكردو چارلز لۆتۆندا، كاتێك دەستی كرد بە بەرهەمهێنانی فیلمێك كە جیمس ئاجی ژنە ڕۆماننووس بەشداریی لە نووسینیدا كرد، ناونیشانەكەی درێژبووەوە لە (1899- "شەوی ڕاوچی" ساڵی 1955. باكگراوندی ئەم ئەكتەرە ئینگلیزە) 1968. ساڵی 1929 كاتێك بەشداریی كرد لە نواندنی فیلمێكی بەریتانیی بەناونیشانی "بیكادیللی". بەهرەكەی لە ئەداكردنی چەند ڕۆڵێكدا كە ڕەنگدەرەوەی هێزی كەسێتیی ئەون، وەك ئەوەی كاتێك لە ڕۆڵی كاپتنێكی تونددا دەردەكەوێت لە"یاخیبوونێك لە باونتی"ی فڕانك لوید ساڵی 1935، و لە ڕۆڵی (احدیب)دا لە "احدیب نۆتردام" ی لویلیام دیتریلدا ساڵی 1939، بە ئاوێتەكردنی نواندنە خاوەن ئامادەگییە درامییە شانۆییەكەی كە ئۆسكاری باشترین ئەكتەری ساڵی 1957 ی لێكەوتەوەو سەبارەت بەف یلمی بیلی وایڵدەر "شاهد الادعا‌و لیلە الصیاد" كە ڕێزلێنانێك بوو بۆ ئارەزوی گواستنەوەی بۆ دەرهێنان، حەكایەتی پەڕگیرێكی ئاینیی كە لە زیندان دەردەچێت ‌و تەوقێك لە دەوری خانەوادەكەی دروست دەكات كە شەڕی بۆ حەشار دەدات. رۆبێرت میچۆم دەلالەتەكانی لە فیلمەكە ڕفاندوە سەرەڕای ئەو چاوەڕوانیانەی دەوریانداوە (وەرچەرخانی ئەكتەر بۆ دەرهێنەر لەوكاتەدا لەلایەن میدیاوە بەخێرایی تێنەدەپەڕی)،  فیلمەكە لەڕوی بازرگانییەوە كەوت، و لۆتۆن بە تەنیا خۆی گەڕایەوە بۆ نواندن دوای ساڵانێكی كەم، 1961 بە دیاریكراوی، مارلۆن براندۆش هەمان ئەزموونی ئەنجام دا. ڕۆمانێكی چارلز نیدری خواست (تاكە ڕۆمانێك كە كرا بە فیلم)، دەربارەی دوو شەریك لە دزینی بانكەكاندا كە برتیین لەریۆ (بڕاندو) و داد (كارڵ مالدن) كە دوای دزییەكە جیادەبنەوە.

دووەمیش یەكەم دەدزێت ‌و لە بیاباندا بەجێی دێڵێت تا دەمرێت. بەڵام ریۆ دەژی ‌و دەگاتە شارێكی سەرسنوری مەكسیك. 

ئەو ژنەی دیارنەما
خەونی بەرهەمهێنانی فیلمێك ‌و فراوانكردنی بازنەی مامەڵەی هونەرمەند لەگەڵ سینەمادا، پاڵی بە ئەكتەرێكی نەناسراوەوە نا كە ناوی باربرا لودن بوو بۆ پێشكەشكردنی فیملێك كە هێشتا هەر سەرنجی نەوەی نوێ‌ ڕادەكێشێت، لە ڕەخنەگران ‌و كەمەندكێشی كارامەیی شێوازەكەی دەبن.

لۆدن لەژێر ئیدارەی (مێردەكەیدا) ئیلیا كازان ڕۆڵ دەبینێت لە "نهز متحوش"دا (1960). ئەوە سەرەتای فیلمەكانی بوو و ڕیزبەندییەكەشی لەنێوان ناوی ئەكتەراندا حەوتەم بوو (بەر لەو ریمیك ‌و مۆنتگمری كلیفت لەنێوان ئەوانی دیدا)، دوای ساڵێك كازان گەڕایەوە بۆ لای ‌و خستیەڕوو لە ڕۆڵێكی پشتگیریكاردا (ناوی چوارەم دوای ورن بیتی ‌و ناتالی و دو بان هینگڵا) لە "رائع فوق الحشائش". رەنگە لۆدن پەلەی كردبێت لە بازدانە هونەرییەكەیدا، بەڵام خۆی بینیەوە بەبێ‌ كارێكی سینەمایی كە شایستەی باسكردن بێت، گەرچی لە شانۆكانی  (برو دوای)دا لەو ماوەیەدا دەركەوت، بەر لەوەی لەساڵی 1969 دا فیلمێك بەناونیشانی "واندا" بەرهەمبهێنێت، كە ساڵی دواتر نمایشكرا، لەو فیلمەدا ڕۆڵی كاراكتەری ژنێك دەبینێت كە تاوانی (دزی، كوشتن، .. تاد) ئەنجام دەدات لەسەر هەنگاوەكانی بۆنی پاركەر (فای داناوای) لە "بۆنی و كلاید"دا (ئارپهر بێن 1967) واندا (هەروەك ئەمیش رۆڵی خۆی ئەنجام دا)  وەك ژنێك كە خۆشەویستیی بۆ ژیان لەدەستداوە، ئەوەش رەفتاری دیاریكردوە لە ئاست تاوانداو خاڵیبونی لەپیاچونەوەی خودیی یان ویژدانیی.

فیلمەكە ساڵی دواتر نمایش كرا لە فێستیڤاڵی ڤینیسیا، و خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی بەدەستهێنا (لەوكاتەدا خەڵاتێك بەم ناوەوە هەبوو)، بەڵام سەرەتای ئومێدێك ‌و كۆتایی گەشتێك بوو سەبارەت بەو. دوای ئەوەش هەرگیز دەرنەكەوتەوە نە لەپشت كامێراو نە لەبەردەمیشیدا.

لە نموونە هەرە نزیكەكان لێمانەوە، جیمس كانی ئەكتەرو سەرچڵیەكەی بەدی دەكەین بۆ بەرهەمهێنانی فیلمێك بەناونیشانی "ونبوونێك لە شوێنێكی كەشفكراودا" كە لە ڕووخساری حەفتاكان بوو، ڕێگایان گرتەبەر بە چەند ڕۆڵێكی سەركەوتوو.

ئه‌م بابه‌ته 15823 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

PM:12:51:06/03/2016